Renovatieverplichting in Vlaanderen: wat moet u doen na aankoop?

Wat houdt de renovatieverplichting precies in?

Elke woning en elk appartement dat vanaf 1 januari 2023 werd aangekocht met EPC-label E of F, moet binnen 6 jaar na de akte minstens label D halen. Wie op 1 februari 2024 een woning kocht, moet dus tegen 1 februari 2030 in orde zijn. Het label wordt bepaald door een energieprestatiecertificaat (EPC) dat een erkende energiedeskundige opmaakt.

De verplichting geldt per wooneenheid en per akte. Bij een appartement moet elke eigenaar zijn eigen appartement in orde brengen, ook als de andere eigenaars niet verkopen. Verkoopt u de woning door binnen de termijn, dan neemt de nieuwe eigenaar de resterende termijn en de verplichting over.

Voor appartementen is er een extra regel die het makkelijker maakt om de gemeenschappelijke delen aan te pakken, zoals het dak of de gevel van het gebouw. Werken aan die delen kunnen met een gewone meerderheid van de algemene vergadering beslist worden. Een eigenaar die nadeel ondervindt van een weigering, kan de vrederechter vragen om die beslissing te vernietigen. Wie een woning verhuurt, moet daarnaast weten dat vanaf 1 januari 2030 een minimum EPC-label geldt voor huurwoningen, dat stap voor stap strenger wordt.

Op wie is de renovatieverplichting van toepassing?

De verplichting start bij een overdracht in volle eigendom via een notariële akte. Dat gaat verder dan een gewone verkoop. Ook vakantiewoningen en tweede verblijven vallen eronder.

• Wel van toepassing: verkoop, ruil, schenking, inbreng in een vennootschap, en het vestigen of overdragen van een recht van opstal of erfpacht.
• Niet van toepassing: een erfenis, een overdracht tussen partners bij echtscheiding of het einde van een samenwoning (als de gezinswoning behouden blijft), fusies, splitsingen en aandelentransacties.
• Vrijgesteld: woningen die binnen de termijn afgebroken worden, tijdelijke verplaatsbare constructies en beschermd of geïnventariseerd bouwkundig erfgoed.
• Gemengd gebruik: de hoofdbestemming is het deel met de grootste nuttige vloeroppervlakte.
• Twijfelt u over uw situatie, dan kan uw notaris u zeggen of de verplichting voor uw akte geldt.

Hoe gaat u van EPC-label E of F naar label D?

Het EPC dat bij de verkoop hoort, bevat een renovatieadvies met de maatregelen die de grootste winst opleveren. Daar begint u best. In de meeste oudere woningen gaat het om een combinatie van onderstaande energetische renovaties. Welke maatregelen u precies nodig hebt, hangt af van uw woning, en een energiedeskundige kan berekenen welke combinatie volstaat voor label D.

• Dakisolatie. Warmte stijgt, dus een slecht geïsoleerd dak is vaak het grootste lek. Bij een dak dat ook aan vernieuwing toe is, combineert u isolatie en renovatie in één keer.
• Hoogrendementsglas en nieuwe ramen, vooral als er nog enkel glas of oud dubbel glas in zit.
• Muurisolatie, langs de buitenkant, in de spouw of langs de binnenkant.
• Vloerisolatie, bijvoorbeeld van een kelderplafond.
• Een zuinigere verwarming, zoals een warmtepomp, eventueel na de isolatiewerken.
• Zonnepanelen kunnen helpen, maar ze vervangen geen goede isolatie.

Hoe bewijst u dat u in orde bent en wat als u te laat bent?

Na de werken laat u een nieuw EPC opmaken door een energiedeskundige type A. Dat certificaat komt automatisch in de databank van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) terecht. U hoeft dus niets apart te melden.

Het VEKA start de handhaving als er 6 jaar na de akte geen nieuw EPC is, of als het nieuwe EPC toont dat label D niet gehaald werd. Voor woningen voorziet een ontwerpaanpassing van december 2023 een boete van € 500 tot € 5.000. Een boete heft de verplichting niet op: het VEKA legt dan een nieuwe termijn op. De Vlaamse regering werkt volgens het regeerakkoord 2024 tot 2029 aan een meer genuanceerd handhavingskader, dus het loont om de officiële pagina in het oog te houden.

Plan de werken liefst ruim voor het einde van de termijn. Vakmannen hebben vaak een wachttijd, en een EPC-attest kan pas opgemaakt worden als alles klaar is.

Welke premies en leningen helpen bij de renovatieverplichting?

De financiële steun is in 2026 sterk veranderd. De EPC-labelpremie, die speciaal bedoeld was voor kopers met een renovatieverplichting, is afgeschaft. Ze kan enkel nog als het start-EPC dateert van uiterlijk 31 december 2025 en het eind-EPC van uiterlijk 30 juni 2026. Dit blijft er wel:

• Mijn VerbouwPremie: sinds 1 maart 2026 enkel nog voor inkomenscategorie 3 en 4 voor isolatie, ramen en dak. Voor het dak is dat in categorie 4 50%, maximaal € 5.750, en in categorie 3 35%, maximaal € 4.025.
• Mijn VerbouwLening: € 4.000 tot € 60.000 over maximaal 25 jaar, renteloos in categorie 4 en aan 0,5% in categorie 3. Categorie 2 kan sinds 1 maart 2026 enkel nog lenen voor een warmtepomp of warmtepompboiler.
• 6% btw voor renovatie van een privéwoning ouder dan 10 jaar.
• Let op: wie in 2023 of 2024 een woning met label E of F kocht en een renovatiekrediet met rentesubsidie kreeg, kan 10 jaar lang geen Mijn VerbouwLening aanvragen. Voor aankopen vanaf 2025 geldt die uitsluiting niet.
• Kijk ook bij uw gemeente of er een aanvullende premie is, of vraag het na bij het energiehuis van uw regio.

Hoe pakt u de renovatie na aankoop slim aan?

Zes jaar lijkt lang, maar een energetische renovatie vraagt voorbereiding. Begin met het EPC en het renovatieadvies, en laat een vakman de woning bekijken. Zo ontdekt u vroeg of het dak alleen isolatie nodig heeft of volledig vernieuwd moet worden, en of er asbest aanwezig is.

Werk van buiten naar binnen. Isoleer eerst het dak en vervang de ramen, en kies pas daarna de verwarming. Een warmtepomp wordt kleiner en goedkoper als de woning goed geïsoleerd is. Combineer werken waar het kan: wie het dak vernieuwt, isoleert het best meteen, ook omdat de dakpremie alleen geldt als het dak tegelijk geïsoleerd wordt.

Renovaro voert dakwerken, dakisolatie en algemene renovatie uit in de regio rond Haaltert. Tijdens een gratis plaatsbezoek bekijken we wat uw woning nodig heeft. U krijgt een offerte per onderdeel, en we zoeken uit op welke premies en leningen u recht hebt. Doe de premiecheck of vraag een plaatsbezoek aan om uw stappenplan op te maken.