Hekelgem ligt langs de oude weg tussen Brussel en Gent en heeft daardoor een typisch lint van woningen langs de steenweg: rij- en halfopen huizen met een zadeldak, vaak met werkplaatsen of handelszaken op het gelijkvloers. Rond de abdij, die na de terugkeer van de benedictijnen in 1869 in neogotische stijl werd heropgebouwd, en in het Kluisbos met de Kluiskapel zit het oudste erfgoed van de gemeente.
In Teralfene en Essene is het landelijke karakter sterker. In de inventaris van het bouwkundig erfgoed staan in Teralfene boerenhuizen met de nok loodrecht op de straat, een L-vormige hoeve met bijgebouw en een pastorie uit 1851 met een schilddak. Een hoeve uit het laatste kwart van de negentiende eeuw in de Daalstraat is opgesplitst in meerdere woningen. Zulke omgebouwde hoeves en schuren hebben grote dakvlakken die vaak pas bij de verbouwing werden geïsoleerd, of soms helemaal niet.
Tussen de dorpskernen liggen verkavelingen met vrijstaande woningen uit de jaren zestig tot negentig. Daar is het oorspronkelijke dak vaak nog aanwezig: betonpannen of kleipannen zonder goed onderdak, een dunne laag isolatie en goten die aan vervanging toe zijn. In het open landschap rond de Faluintjes was er vroeger ook lokale hopteelt, en op veel erven staan nog schuren en stallingen.
